राष्ट्रीयविशेषशैक्षणिक

मानव्यविद्याशाखा तंत्रज्ञान आणि मानवी मूल्यांमधील सेतू : डॉ. प्रभाकर देसाई

सी. टी. बोरा महाविद्यालयात ‘स्कूल ऑफ ह्युमॅनिटीज’ आणि ‘आविष्कार’ स्पर्धेचे उद्घाटन

शिरूर { डेली न्यूज पोस्ट टीम 24}: कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि तंत्रज्ञानाच्या झपाट्याने बदलणाऱ्या युगात मानवी जाणीव, नैतिकता, संस्कृती आणि मूल्यविचारांचे महत्त्व अधिक अधोरेखित होत आहे. त्यामुळे मानव्यविद्याशाखा ही केवळ ज्ञानशाखा नसून तंत्रज्ञान आणि मानवी मूल्यांमधील महत्त्वाचा सेतू आहे, असे प्रतिपादन सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या मानव्यविद्याशाखेचे अधिष्ठाता प्रो. डॉ. प्रभाकर देसाई यांनी केले.

चांदमल ताराचंद बोरा कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालयात ‘स्कूल ऑफ ह्युमॅनिटीज’ तसेच महाविद्यालयीन स्तरावरील ‘आविष्कार’ स्पर्धेचे उद्घाटन मंगळवारी (दि. २२) झाले. यावेळी डॉ. देसाई उद्घाटक म्हणून बोलत होते. अध्यक्षस्थानी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. के. सी. मोहिते होते. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या गणित व संगणकशास्त्र विभागाचे प्रमुख तथा अंतर्गत गुणवत्ता हमी कक्षाचे समन्वयक प्रा. डॉ. विनायक जोशी प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते.

डॉ. देसाई यांनी मिशेल फुको यांच्या ‘Panopticism’ आणि ‘Archaeology of Knowledge’ या संकल्पनांचा संदर्भ देत आधुनिक संस्था ज्ञान, विचार आणि मानवी वर्तनावर कशा प्रकारे प्रभाव टाकतात, याचे विवेचन केले. बहुशाखीय आणि आंतरशाखीय शिक्षणातील फरक स्पष्ट करताना विविध

प्रसिद्ध बांधकाम व्यवसायिक व शिरूर माहेश्वरी समाज अध्यक्ष संदीप बाळकृष्ण बिहाणी यांना वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा

ज्ञानशाखांच्या परस्परसंबंधातून ज्ञानाकडे पाहण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली. विभागाच्या रचनेकडून ‘स्कूल’च्या रचनेकडे होणारी वाटचाल ही काळाची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले.

विज्ञान-तंत्रज्ञानाची प्रगती मानवी मूल्यांपासून दूर गेल्यास त्याचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात, असे सांगत त्यांनी अणुशक्तीच्या वापराचे उदाहरण दिले. मानवी जाणीव आणि नैतिक मूल्यांशिवाय विज्ञानाची प्रगती अपूर्ण आहे. संस्कृती, साहित्य आणि तत्त्वज्ञानाचे चिकित्सक पुनर्वाचन करून त्यांचा वर्तमानाशी संबंध जोडणे आवश्यक आहे. त्यातून नव्या संकल्पना, सर्जनशीलता आणि नवोन्मेषाला चालना मिळते. कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या युगात मानवी संवेदना, संवाद, सर्जनशीलता आणि मूल्यविचार जपण्यासाठी मानव्यविद्याशाखेची भूमिका महत्त्वाची राहणार असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

प्रा. डॉ. विनायक जोशी यांनी या उपक्रमाबद्दल महाविद्यालयाचे अभिनंदन केले. विविध ज्ञानशाखांमध्ये संवाद निर्माण करणारी ‘स्कूल ऑफ ह्युमॅनिटीज’ विद्यार्थ्यांच्या व्यापक बौद्धिक विकासासाठी उपयुक्त ठरेल, असे त्यांनी सांगितले. ‘आविष्कार’ हे विद्यार्थ्यांमध्ये विचारांची रुजवण करून त्यांच्या संशोधनवृत्तीला चालना देणारे प्रभावी व्यासपीठ असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

प्राचार्य डॉ. के. सी. मोहिते यांनी अध्यक्षीय मनोगतात राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० मधील समग्र, बहुशाखीय आणि आंतरशाखीय शिक्षणाच्या संकल्पनेला मानव्यविद्याशाखा पूरक ठरेल, असे सांगितले. विद्यार्थ्यांमध्ये चिकित्सक विचार, नीतिमूल्ये, सांस्कृतिक जाणीव आणि सामाजिक संवेदनशीलता विकसित करण्यासाठी ही विद्याशाखा महत्त्वाची भूमिका बजावेल, असे त्यांनी नमूद केले. ‘आविष्कार’ हा केवळ शोधाचा नव्हे, तर जिज्ञासा, निरीक्षण, चिंतन, प्रयोगशीलता, संशोधन आणि नवसर्जन यांचा संगम घडविणारा उपक्रम असल्याचे त्यांनी सांगितले.

प्रास्ताविकात मानव्यविद्याशाखेचे समन्वयक प्रो. डॉ. ईश्वर पवार यांनी विद्याशाखेची उद्दिष्टे व शैक्षणिक चौकट स्पष्ट केली. या वेळी ‘आविष्कार’ स्पर्धेचे परीक्षक म्हणून डॉ. संदीप सांगळे, डॉ. मंगेश वाघमारे, डॉ. प्राची नेरकर, प्रा. प्रियांका वाळुंज, डॉ. पद्माकर प्रभुणे, डॉ. सतीश पाटील, डॉ. अयोध्या क्षीरसागर आणि डॉ. रेणुका करपे यांनी काम पाहिले.

यावेळी उपप्राचार्य प्रा. एच. एस. जाधव, ARC समन्वयक डॉ. सुनील भोईटे, ‘आविष्कार’ स्पर्धेचे महाविद्यालयीन समन्वयक प्रा. डॉ. योगेश सेठी आदी उपस्थित होते. सूत्रसंचालन डॉ. क्रांती पैठणकर यांनी केले, तर आभार डॉ. सुनील भोईटे यांनी मानले

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button