शिक्षण, रंगभूमी आणि सामाजिक जाणिवांचा त्रिवेणी संगम; सौ. अश्विनी दीपक घारू यांचा प्रेरणादायी प्रवास

कधी रंगमंचावर आपल्या अभिनयाने प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध करणारी अभिनेत्री, कधी वर्गात विद्यार्थ्यांच्या भविष्याला आकार देणारी शिक्षिका, तर कधी शाळेच्या प्रगतीसाठी दूरदृष्टीने नेतृत्व करणारी प्राचार्या! भूमिका वेगवेगळ्या, कार्यक्षेत्रे विविध; मात्र प्रत्येक भूमिकेत आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा उमटविण्याची धडपड एकच! शिक्षण, नाट्यकला, अभिनय, लेखन, सूत्रसंचालन आणि सामाजिक कार्य अशा अनेक क्षेत्रांत आपल्या प्रतिभेचा आविष्कार घडविणाऱ्या शिरूरच्या सौ. अश्विनी दीपक घारू म्हणजे जिद्द, कलासक्ती आणि कर्तव्यनिष्ठेचा सुंदर संगम!

नवरात्र हा आदिशक्तीच्या आराधनेचा आणि स्त्रीशक्तीच्या सामर्थ्याचा उत्सव. देवीच्या विविध रूपांची पूजा करताना आपल्या कार्यातून समाजाला दिशा देणाऱ्या, नव्या पिढीला घडविणाऱ्या आणि स्वतःच्या कर्तृत्वाने वेगळी ओळख निर्माण करणाऱ्या महिलांचा गौरव करणे, हाही या उत्सवाचा महत्त्वाचा आशय आहे. याच स्त्रीकर्तृत्वाच्या जागरात सौ. अश्विनी घारू यांचा प्रवास विशेषत्वाने अधोरेखित करावा लागेल.

आर. एम. धारीवाल इंग्लिश मीडियम स्कूल, शिरूरच्या प्राचार्या म्हणून शैक्षणिक जबाबदारी सांभाळतानाच त्यांनी रंगभूमीशी असलेले नाते जपले आहे. सहजसुंदर अभिनय, प्रभावी व्यक्तिमत्त्व, संवादकौशल्य आणि सांस्कृतिक जाण यांच्या बळावर त्यांनी नाट्य, चित्रपट आणि सूत्रसंचालनाच्या क्षेत्रांतही आपली ओळख निर्माण केली. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील हे विविध पैलू म्हणजे केवळ कलागुणांची यादी नाही, तर आवड, कर्तव्य आणि ध्येय यांची सांगड घालणाऱ्या जीवनप्रवासाची कहाणी आहे.

शिक्षणातून भविष्य घडविण्याचा ध्यास!

शिक्षक म्हणजे केवळ पाठ्यपुस्तकातील ज्ञान देणारी व्यक्ती नव्हे, तर विद्यार्थ्यांच्या मनात आत्मविश्वास, जिज्ञासा आणि स्वप्ने रुजविणारा मार्गदर्शक. हीच भूमिका केंद्रस्थानी ठेवून सौ. अश्विनी घारू यांनी शिक्षणक्षेत्रात काम केले आहे. विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक प्रगती, त्यांचा सर्वांगीण विकास आणि त्यांच्यातील सुप्त गुणांना संधी मिळावी, यासाठी विविध उपक्रमांना त्यांनी प्रोत्साहन दिले.

इंग्रजी विषयाची गोडी निर्माण करणे, स्पर्धा परीक्षा व शिष्यवृत्ती परीक्षांसाठी मार्गदर्शन, विशेष अभ्यासवर्ग आणि विद्यार्थिकेंद्रित शैक्षणिक उपक्रम यांवर त्यांनी भर दिला. विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसोबत शिक्षकांच्या कौशल्यवृद्धीसाठी प्रशिक्षण व कार्यशाळांचे महत्त्व त्यांनी अधोरेखित केले. पालक आणि शिक्षक यांच्यातील सुसंवादातून शाळेच्या विकासाला चालना मिळावी, यासाठीही प्रयत्न केले.

त्यांच्या दृष्टीने शिक्षण म्हणजे केवळ गुणपत्रिकेतील गुण नव्हेत; तर विद्यार्थ्यांमध्ये विचार करण्याची क्षमता, आत्मविश्वास आणि जीवनातील आव्हानांना सामोरे जाण्याचे बळ निर्माण करणे होय.

अभ्यासासोबत कलागुणांच्या विकासालाही प्राधान्य!

प्रत्येक विद्यार्थ्यामध्ये एखादी विशेष प्रतिभा दडलेली असते. तिला योग्य व्यासपीठ मिळाले, तर सामान्य वाटणारा विद्यार्थीही असामान्य कामगिरी करू शकतो. ही जाणीव ठेवून क्रीडा, नाट्यछटा, वक्तृत्व, वादविवाद, सुगम संगीत, नृत्य, चित्रकला आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम अशा विविध उपक्रमांना त्यांनी प्रोत्साहन दिले.

सावित्रीबाई फुले जयंती, मराठी राजभाषा दिन, हिंदी दिन, संस्कृत दिन, संविधान दिन आणि बालदिन यांसारख्या उपक्रमांतून विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राष्ट्रीय मूल्यांची रुजवण करण्याचा प्रयत्न केला. वृक्षारोपणातून पर्यावरणाविषयी जागरूकता आणि डिजिटल बोर्डसारख्या आधुनिक साधनांतून अध्यापन अधिक रंजक करण्यावर भर दिला.

किशोरवयीन विद्यार्थ्यांच्या भावनिक गरजा समजून घेणे, त्यांच्या अडचणी संवेदनशीलतेने हाताळणे आणि योग्य मार्गदर्शन मिळवून देणे, यांनाही शिक्षणाइतकेच महत्त्व आहे. विद्यार्थ्यांचे व्यक्तिमत्त्व सर्वांगीण घडावे, हीच त्यांच्या शैक्षणिक दृष्टिकोनाची मध्यवर्ती भूमिका आहे.

रंगभूमीशी नाळ जपणारी संवेदनशील अभिनेत्री!

शिक्षणक्षेत्रात जबाबदाऱ्या पार पाडतानाच रंगभूमीवरील प्रेम जपणे, हे अश्विनी घारू यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. अभिनय आणि दिग्दर्शनातील त्यांच्या कामाची विविध नाट्यस्पर्धांमध्ये दखल घेतली गेली. सन २००० मध्ये जिल्हा परिषद आंतरशालेय नाट्यस्पर्धेत सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक पुरस्कार, सन २००५ मध्ये महाराष्ट्र राज्य नाट्यस्पर्धेत अभिनयासाठी रौप्यपदक आणि त्याच वर्षी अखिल भारतीय मराठी नाट्यपरिषदेचा ‘जिजाऊ’ या भूमिकेसाठी विशेष अभिनय पुरस्कार, हे त्यांच्या कलाप्रवासातील उल्लेखनीय टप्पे आहेत.

सन २००९ मध्ये पुणे जिल्हा आंतरशालेय नाट्यस्पर्धेत नाटकाला प्रथम क्रमांक मिळाल्याची नोंद आहे. सन २०१७ मध्ये अहमदनगर येथे झालेल्या मोहिते एकांकिका स्पर्धेत दिग्दर्शनासाठी प्रथम पारितोषिकही त्यांना मिळाले.

नाटक ही केवळ मनोरंजनाची कला नसून समाजमनाचा आरसा आहे. त्यातून सामाजिक प्रश्न मांडता येतात, मानवी भावभावना व्यक्त करता येतात आणि विचारांना नवी दिशा देता येते. अभिनयाच्या माध्यमातून व्यक्त होणारी ही संवेदनशीलता त्यांच्या शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक कार्यालाही समृद्ध करणारी ठरते.

शिरूरच्या नाट्यविश्वाचा इतिहास उलगडताना ज्येष्ठ रंगकर्मी दीपक घारू यांचे योगदान दुर्लक्षित करता येणार नाही. त्याचप्रमाणे अश्विनी घारू यांनीही रंगभूमीशी असलेले नाते जपत आपल्या स्वतंत्र कलात्मक ओळखीची जपणूक केली आहे. या दांपत्याचे नाट्यकलेवरील प्रेम शिरूरच्या सांस्कृतिक परंपरेशी जोडलेले आहे.

पुरस्कारांतून कर्तृत्वाची दखल!

अश्विनी घारू यांच्या कार्याची विविध संस्थांनी आणि व्यासपीठांनी दखल घेतली आहे. सन १९९९ मध्ये कर्मवीर भाऊराव पाटील फाउंडेशनचा उपक्रमशील शिक्षक पुरस्कार, सन २००४ मध्ये शिरूर शहर महोत्सवातील विशेष करंडक आणि सन २००८ मध्ये जिव्हाळा प्रतिष्ठान, शिरूर यांच्याकडून विशेष करंडक त्यांना मिळाला.

सन २०१३ मध्ये पंचायत समितीचा गुणवंत शिक्षक पुरस्कार आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचा आदिशक्ती पुरस्कार मिळाला. सन २०१६ मध्ये ‘फुलराणी’च्या भूमिकेसाठी आदिशक्ती महिला मंडळाने त्यांचा गौरव केला, तर सन २०१७ मध्ये अखिल ब्राह्मण मध्यवर्ती संस्था, नाशिक यांच्याकडून सर्वोत्कृष्ट शिक्षक पुरस्काराने त्यांना सन्मानित करण्यात आले.

सन २०१९ मध्ये रंगोत्सव सेलिब्रेशनचा कृतिशील अध्यापक पुरस्कार, तर सायन्स ऑलिम्पियाड फाउंडेशनतर्फे २०१९ ते २०२२ या कालावधीत नेतृत्व कौतुक पुरस्कार मिळाल्याची नोंद आहे. सन २०२३ आणि २०२४ मध्ये ‘ॲक्टिव्ह प्रिन्सिपल अवॉर्ड’, सन २०२५ मध्ये इंडियन टॅलेंट ऑलिम्पियाडचा ‘बेस्ट प्रिन्सिपल अवॉर्ड’ आणि हलवाई चौक गणपती मंडळाचा प्रेरणादायी शिक्षक पुरस्कार असे सन्मान त्यांच्या कार्यवाटचालीतील महत्त्वाचे टप्पे आहेत.

या पुरस्कारांमधून शिक्षण, नेतृत्व, अभिनय आणि दिग्दर्शन अशा विविध क्षेत्रांतील त्यांच्या कामाची ओळख होते. मात्र, कोणत्याही पुरस्कारापेक्षा विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात घडणारा सकारात्मक बदल आणि कलेच्या माध्यमातून समाजाशी निर्माण होणारे नाते हेच त्यांच्या कार्याचे खरे फलित म्हणता येईल.
आधुनिक शिक्षणाची दिशा आणि डिजिटल आठवणींचा ठेवा!

शिक्षणक्षेत्रातील बदलत्या प्रवाहांशी जुळवून घेताना तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करणेही आवश्यक आहे. सन २०१९ मध्ये आर. एम. धारीवाल इंग्लिश मीडियम स्कूलसाठी यूट्यूब चॅनेल सुरू करण्यात आले. शाळेतील शैक्षणिक, सांस्कृतिक आणि कलात्मक उपक्रमांचे दस्तऐवजीकरण करून विद्यार्थ्यांच्या आठवणी जतन करणे, हा या उपक्रमामागील महत्त्वाचा विचार आहे.

विद्यार्थ्यांचे उपक्रम, त्यांचे यश, विविध स्पर्धांतील सहभाग आणि शाळेतील संस्मरणीय क्षण डिजिटल माध्यमातून जतन झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना भविष्यात आपल्या शालेय जीवनाशी पुन्हा जोडले जाण्याची संधी मिळते. शिक्षण आणि तंत्रज्ञान यांची सांगड घालण्याचा हा प्रयत्न काळानुरूप बदल स्वीकारण्याच्या दृष्टिकोनाचे दर्शन घडवतो.

सन २०१३ ते २०१७ या कालावधीत एस.एस.सी. आणि एच.एस.सी. बोर्ड परीक्षांसाठी परीक्षक म्हणून, तसेच सन २०२१ मध्ये एस.एस.सी. बोर्डासाठी मॉडरेटर म्हणून त्यांनी जबाबदारी पार पाडली. सध्या मॉडरेटर म्हणूनही त्या कार्यरत आहेत. या अनुभवातून त्यांच्या शैक्षणिक क्षेत्रातील सहभागाची व्याप्ती स्पष्ट होते.

प्राचार्या म्हणून नेतृत्वाचा वेगळा ठसा!

प्राचार्या म्हणून शाळेचे नेतृत्व करताना शैक्षणिक गुणवत्ता, शिक्षकांचे सहकार्य, विद्यार्थ्यांची प्रगती, पालकांशी संवाद आणि संस्थेचा विकास अशा अनेक जबाबदाऱ्या सांभाळाव्या लागतात. या सर्व बाबींचा समतोल राखत शाळेत विद्यार्थिकेंद्रित वातावरण निर्माण करणे, हे नेतृत्वाचे खरे आव्हान असते.

अश्विनी घारू यांच्या कार्याचा वेध घेताना शिक्षिका, प्राचार्या आणि रंगकर्मी या तिन्ही भूमिका परस्परांना पूरक असल्याचे दिसून येते. शिक्षणामुळे विचारांना दिशा मिळते, कलेमुळे संवेदनशीलता विकसित होते आणि नेतृत्वामुळे सामूहिक प्रगतीचा मार्ग खुला होतो. या तिन्हींचा सुंदर मेळ त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात अनुभवायला मिळतो.

### नवदुर्गेच्या कर्तृत्वाला सलाम!

नवरात्रात देवीच्या शक्तिरूपाची आराधना करताना आपल्या आजूबाजूला ज्ञानाचा प्रकाश पसरविणाऱ्या, कलेचा वारसा जपणाऱ्या आणि नव्या पिढीच्या स्वप्नांना बळ देणाऱ्या महिलांचे योगदानही लक्षात घ्यायला हवे. अश्विनी घारू यांचा प्रवास महिलांच्या बहुआयामी कर्तृत्वाची जाणीव करून देतो.

शिक्षिका म्हणून विद्यार्थ्यांना घडविणे, प्राचार्या म्हणून शैक्षणिक नेतृत्व करणे, अभिनेत्री म्हणून रंगभूमीवर भावविश्व साकार करणे, लेखिका म्हणून विचारांना शब्दरूप देणे आणि सामाजिक कार्यकर्त्या म्हणून समाजाशी नाते जपणे—या विविध भूमिका त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला समृद्ध करतात.

**देवीची शक्ती मंदिरात पूजली जाते; पण स्त्रीचे सामर्थ्य तिच्या कार्यातून समाजाला अनुभवायला मिळते!** ज्ञान, कला, संवेदनशीलता आणि नेतृत्व यांच्या बळावर स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करणाऱ्या सौ. अश्विनी दीपक घारू यांचा प्रवास म्हणजे अशाच स्त्रीशक्तीचा जागर.

नवरात्र विशेष मालिकेच्या निमित्ताने त्यांच्या शैक्षणिक, सांस्कृतिक आणि कलात्मक कार्याला मनःपूर्वक सलाम! त्यांच्या अनुभवातून अनेक विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना आणि नव्या वाटा शोधणाऱ्या महिलांना प्रेरणा मिळो, हीच सदिच्छा.

**स्त्रीकर्तृत्वाचा सन्मान करूया, शिक्षणाचा दीप उजळूया आणि कलेच्या माध्यमातून समाजमन समृद्ध करूया!**